🛑 ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಯುಗಾಂತ್ಯ: ಖಮೇನಿ ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದು? ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಶುರುವಾಯಿತೇ?
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಕಳವಳಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 36 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರಾನ್ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದ Ayatollah Ali Khamenei ಅವರ ಯುಗ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನ ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಂತ್ಯ.
ಇರಾನ್ನಂತಹ ತೈಲ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಸೈನಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಘಟನೆ. ಖಮೇನಿ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದವರೆಗೂ, ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವಿಶ್ವದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದವು.
ಈಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನು? ಮುಂದೆ ಏನಾಗಬಹುದು? ಇರಾನ್ ಒಳರಾಜಕೀಯ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಭದ್ರತೆ, ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ – ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಬಹುದು? ಇಲ್ಲಿವೆ 5 ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
1 ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸೇನಾ ಪ್ರಭಾವದತ್ತ?
ಇರಾನ್ನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕನಿಗೆ ಅಪಾರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಖಮೇನಿ ಒಬ್ಬ ಧರ್ಮಗುರು (Cleric) ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರ ನಂತರದ ನಾಯಕತ್ವದ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಇರಾನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೇನಾ ಘಟಕವಾದ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. IRGC ಕೇವಲ ಸೇನಾ ಘಟಕವಲ್ಲ; ಅದು ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
IRGC ನುಗ್ಗಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು?
🔷 ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಬಹುದು
🔷 ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ವಿರುದ್ಧದ ಧೋರಣೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು
🔷 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು
ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಡಳಿತದಿಂದ “ಸೇನಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಡಳಿತ”ದತ್ತ ಸಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕೂಡ ಆಗಬಹುದು.
2 ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ?
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೃದಯವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ Dubai, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ United Arab Emirates, ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಿಂದ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದಿವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶ ಯಾವಾಗಲೂ ತೈಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದುಬೈ ವಿಶ್ವದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡರೆ:
🔷 ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು
🔷 ಟೂರಿಸಂ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ಬೀಳಬಹುದು
🔷 ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಗ್ಗಬಹುದು
ದುಬೈಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತಕ್ಕೂ ತಲುಪಬಹುದು.
3 ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ: ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ನರನಾಡಿ
ಜಗತ್ತಿನ ಸುಮಾರು 20% ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವೇ Strait of Hormuz. ಈ ಸಣ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ತೈಲ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?
🔷 ತೈಲ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಬಹುದು
🔷 ಚೀನಾದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಆಮದು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟ
🔷 ಯುರೋಪಿನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಬಹುದು
🔷 ಜಾಗತಿಕ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ (Supply Chain) ಕುಸಿಯಬಹುದು
ಚೀನಾ ತನ್ನ ತೈಲ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಬಂದ್ ಆಗುವುದು ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಇರಾನ್-ಅಮೆರಿಕಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ನೇರ ಹೊಡೆತ.
4 ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದತ್ತ ಓಟ
ಜಾಗತಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಎಂದರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಆತಂಕ. ಇತಿಹಾಸ ನೋಡಿದರೆ, ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿವೆ.
🔷 ತೈಲ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗೆ $100 ದಾಟಿದರೆ:
🔷 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ
🔷ದರ ಏರಿಕೆ (Inflation) ಹೆಚ್ಚಳ
🔷ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭಾಂಶ ಕುಸಿತ
🔷ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಸ್ತಿಗಳತ್ತ ಓಟ
ಭಾರತದಂತಹ ಇಂಧನ ಆಮದು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದು ದ್ವಿಗುಣ ಹೊಡೆತ. ಒಂದು ಕಡೆ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ರೂಪಾಯಿ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ “ಕರೆಕ್ಷನ್” ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
5 ಅತಿವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮರುಚಟುವಟಿಕೆ?
ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಡಿಲತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ISIS ಹೀಗಿನ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಿರಿಯಾ, ಇರಾಕ್, ಯೆಮನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇದೆ. ಇರಾನ್ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡರೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?
ಭಾರತ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ತೈಲ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇರಾನ್ ಹಾಗೂ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣ ದೊಡ್ಡದು. ಹೀಗಾಗಿ:
🔷 ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೊಡೆತ
🔷 ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ
🔷 ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ
ಆದರೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ಅವಕಾಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.
ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ಸಮೀಕರಣ?
ಖಮೇನಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಧೋರಣೆ ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು. ಹೊಸ ನಾಯಕತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ-ಇರಾನ್ ಸಂಬಂಧ ಪುನಃ ಚರ್ಚೆಯ ಹಾದಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಅಥವಾ ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ?
ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಪಾತ್ರ ಏನಾಗಬಹುದು?
ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿವೆ.
ಕೊನೆ ಮಾತು
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಾಯಕನ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು. ತೈಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಗಲ್ಫ್ ಭದ್ರತೆ, ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ – ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ – ಎಲ್ಲರೂ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.